[ متن كتاب ] فصل اول مقدمه قفقاز و الكساندر دوما - قفقاز در زمان‌هاى گذشته و حال - كراكوى ، اودسا - سواستوپول - باغچه‌سراى - بالاكلاوا - دره‌ى بايدار - ساحل كريمه - آلوپكا - يالتا - تئودوزيا - كرچ - ساحل ابخازى - مطلب مختصرى درباره‌ى جغرافيا و نژادشناسى - نقشه‌ى مسافرت - پوتى . از سراسر مناطق آسياى خاورى ، قفقاز تنها منطقه‌يى است كه خيلى كم مورد بازديد اروپاييان قرار گرفته است ، هر سال سيل عظيم و روزافزونى از جهانگردان و سياحان به سوى سوريه و فلسطين سرازير مىشود ، اما به‌ندرت پنج يا شش اروپايى را سراغ داريم كه براى رفتن به داغستان و ماوراى قفقاز جان خويش را به خطر انداخته باشند . اگر حقيقت را بگوييم گناه آن تا حدى به گردن الكساندر دوما است . بر اثر خواندن داستان‌هاى هيجان‌انگيز اين پادشاه داستانسرايان ، چشم و گوش همه پر شده بود از اينكه قفقاز يعنى سرزمين دزدى و آدمكشى و عبارت از منطقه‌يى است كه در جاى جاى خاك آن مسافر بايد از ترس جان قدم به قدم مراقب راهزنان بىرحمى باشد كه كارشان منحصرا بريدن سر و دست آدميان است . نياز به گفتن ندارد كه چنان روزگار پرخطرى ديگر به قلمرو افسانه‌ها پيوسته است . در حدود سى سال پيش ، در آن ايامى كه آن نويسنده‌ى معروف از قفقاز گذر مىكرد ، هنوز روسيه بر اين منطقه تسلط كامل پيدا نكرده بود و آوارها « 1 » ، لزگىها « 2 » و چچن‌ها « 3 » در گرد [ شيخ ] شامل « 4 » جمع شده بودند و از

--> ( 1 ) . Ies Avars ( 2 ) . Ies Lezghiens ( 3 ) . Ies Tchetchenes ( 4 ) . شيخ شامل ( 1212 - 1287 ه ق ) ، رئيس فرقه‌ى نقشبنديه و سركرده‌ى مجاهدان قفقاز بود كه در اواسط -